Duurzame, moderne en humane gevangenis

De realisatie van een nieuwe gevangenis in Dendermonde maakte deel uit van het eerste Masterplan ‘Detentie en internering in humane omstandigheden’. Dat werd opgesteld om de overbevolking in de Belgische gevangenissen tegen te gaan en de leef- en werkomstandigheden te verbeteren.  Het nieuwe complex biedt plaats aan 444 gedetineerden en voorziet in een duurzame, moderne en humane detentie.

Ruimer en humaner gevoel

Johanna Van Hoylandt, projectmanager bij Regie der Gebouwen: “Deze gevangenis is nog volgens het Ducpétiaux-principe gebouwd, waarbij centraal toezicht wordt voorzien op de cellenvleugels. Maar het concept is erop gericht om de omstandigheden voor zowel de gedetineerden als het gevangenispersoneel te verbeteren. Het is een overzichtelijke site met een heldere structuur. De circulatieruimtes zijn breed en comfortabel, zodat ze fungeren als een volwaardige belevingsruimte. De creatie van patio’s zorgt voor een goede lichtinval en een aangenaam uitzicht.”

“Anders dan bij klassieke gevangenissen zijn er geen tralies geïnstalleerd aan de celramen, wat een ruimer en humaner gevoel geeft. Er zijn een- en tweepersoonscellen ingericht, die allemaal over een eigen sanitaire ruimte beschikken. Per cellenvleugel beschikken de gedetineerden ook over een ontspanningslokaal, een fitness, activiteitslokalen en enkele leslokalen, terwijl in andere bouwdelen een sporthal en beroepsopleidingslokalen zijn ondergebracht. Dankzij de werkplaatsen en de mogelijkheid om tewerkgesteld te worden in de keuken of wasserij worden de gedetineerden zo goed mogelijk voorbereid op hun re-integratie in de samenleving.”

IBIC (Soprema) – extensief groendak

IBIC werd uitgenodigd om de Poort van Dendermonde mee in goede banen te leiden. Andy Timmerman, projectleider bij IBIC: “Voor de nieuwe gevangenis hebben we een extensief groendak met de meest eenvoudige opbouw voorzien, maar toch met extra buffercapaciteit via een dikkere substraatlaag. Hierdoor zullen de geplaatste sedumstekken beter floreren en voor een mooi groen tapijt zorgen.”

In korte tijdspanne gebouwd

Karel Willems, projectarchitect bij BEEL Architecten: “De gevangenis is duurzaam en energiezuinig. Zo werden er op de daken in totaal 774 zonnepanelen geplaatst, samen goed voor 290,25 kWp. Er is tevens een warmtekrachtkoppelingsinstallatie voor het opwekken van warmte en elektriciteit via gas geïnstalleerd. Voor de recuperatie van regenwater zijn er zestien tanks geplaatst, die elk een capaciteit van 20.000 liter hebben. Deze watercapaciteit zal gebruikt worden voor de toiletten en de wasserij. Het HVAC-concept is gericht op energiezuinigheid, een aangenaam klimaatcomfort en gebruiksvriendelijkheid. De elektrische installaties in het gebouwencomplex zijn dan weer zo efficiënt en energiezuinig mogelijk opgevat. Binnen in het complex is overal ledverlichting voorzien. De draagstructuur van de gebouwen bestaat hoofdzakelijk uit elementen in geprefabriceerd beton. Dit is economisch verantwoord, duurzaam, kwaliteitsvol en het liet toe om de gevangenis in een korte tijdspanne te bouwen.”

Open communicatie

Hermen Achten, projectarchitect bij Jaspers-Eyers Architects: “Reeds tijdens de selectiefase hebben we ons team op punt gesteld. Het gezamenlijke projectmanagement stroomlijnde de communicatie tussen opdrachtgever, ontwerpers en bouwers, waardoor beslissingen sneller werden genomen. Er werd een geïntegreerd team samengesteld dat gericht was op efficiëntie en innovatie. Van bij het prille begin werden alle betrokken partijen verzameld tijdens diverse workshops. Het ontstaan van een ontwerp is een cyclisch gegeven, waarbij vanuit enkele grote uitgangspunten en randvoorwaarden steeds verder in detail gewerkt wordt. Door het feit dat ontwerpbeslissingen steeds direct afgetoetst werden door de aannemer-partner – zowel naar uitvoering als naar budget – konden deze beslissingen steeds gericht en snel genomen worden.”

Het consortium ‘Poort van Dendermonde’ bestaat uit verschillende partijen. Invesis (voorheen BAM PPP), Belfius Bank NV/SA, AG Insurance NV/SA en Nationale-Nederlanden Levensverzekering Maatschappij NV stonden in voor de financiering. BEEL Architecten, Jaspers-Eyers Architects, Archivolt Architecten en landschapsarchitect Ontwerpbureau Pauwels waren verantwoordelijk voor de architectuur. VK architects+engineers en Halmos Adviseurs fungeerden als studiebureaus. BAM Interbuild en Cegelec namen de bouw van de nieuwe gevangenis op zich. Het onderhoud en de facilitaire dienstverlening is in handen van BAM fm, VINCI Facilities en Compass.

“Zowel tijdens het ontwerpproces als tijdens de realisatie van de gevangenis werkte iedereen voor één gemeenschappelijk projectdoel. Namelijk het realiseren van het best mogelijke project volgens een duidelijk omschreven programma, waarbij elke partij zijn expertise kon aanwenden in teamverband. Het transparant delen van informatie stimuleerde de open communicatie tussen projectleden. Dit verbeterde de algemene kwaliteit en zorgde voor een efficiënte én correcte voltooiing van het project”, legt Hermen Achten uit.

• BOUWHEERRegie der Gebouwen (Brussel)
• DBFM-CONSORTIUMPoort van Dendermonde (Brussel)
• ARCHITECT(EN)BEEL Architecten (Gent) en Jaspers-Eyers Architects (Brussel, Leuven, Hasselt)
• HOOFDAANNEMERBAM Interbuild (Antwerpen)